Welkom!
Ik ben Koos-jan de Jager, historicus, onderzoeker en docent. Ik schrijf over politieke en religieuze geschiedenis van Nederland en de koloniale wereld. In 2025 verscheen mijn boek Oorlog zonder genade over de rol van de Nederlandse kerken tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog.
Oorlog zonder genade
God had Nederland geroepen om de koloniale orde te herstellen, zo luidde de boodschap van de vierhonderd predikanten en aalmoezeniers die de Nederlandse troepen vergezelden tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). Net als het merendeel van de Nederlandse kerken waren zij heilig overtuigd van de rechtvaardigheid van het militaire optreden in Indonesië. Met gevaar voor eigen leven namen zij deel aan patrouilles en aanvalsacties om de manschappen geestelijk bij te staan en het moreel te versterken. Daarbij waren zij getuige van extreem geweld, van brandende kampongs, martelingen en executies.
Militaire geestelijken vormden een belangrijk onderdeel van de krijgsmacht. Wat was precies hun taak in oorlogstijd? En veranderde er iets in hun houding tegenover het oorlogsgeweld door de harde omstandigheden? Koos-jan de Jager schetst in Oorlog zonder genade een schokkend beeld van de betrokkenheid van de Nederlandse kerken bij de oorlog in Indonesië.
In de media
“Het gekke is dat je je helemaal niet realiseert dat God meeging op ons oorlogspad. Dat is iets van de kruistochten, denk je, totdat je het boek van deze historicus openslaat. Want de mannen van God waren er in Indonesië, en hoe!” – Jos Palm in De Groene Amsterdammer
“Ronduit een meesterwerk. Koos-jan de Jager windt er geen doekjes om en schreef een geweldig boek dat heel goed geschreven is. Iedereen die iets wil weten van de kolonisatieoorlog en de ideologische achtergrond ervan moet Oorlog zonder genade lezen.” – Wim Berkelaar in radio OVT
“De les die ik daaruit trek is hoe belangrijk het is om als samenleving aandacht te hebben voor kritische tegenstemmen, die niet zomaar meegaan in militarisme. Want er waren ook geestelijken die zich tegen de oorlog en het geweld keerden, maar deze geluiden werden gemarginaliseerd” – interview in Trouw
“Nederlandse legerpredikanten joegen het geweld in Nederlands-Indië aan.” – interview in NRC
“Martelen, doodschieten? De dominees stonden erbij, keken ernaar en praatten het goed. Zijn boek heeft de titel van een militaire thriller: Oorlog zonder genade. Die woorden blijken niet overdreven.” –interview Nederlands Dagblad
“De verzwegen oorlog: Geweld en misdaden in Nederlands-Indië” – gesprek in De Ongelooflijke Podcast
“Het geheel overziend, verdient dit boek warme aanbeveling.” – Recensie historiek.net
“Predikanten moedigden soldaten aan om geweld te gebruiken in Nederlands-Indië” – gesprek in De Historische Boekencast (afl. 48)
•••• Vier ballen in NRC. “Die koloniale oorlogen waren erg, maar welke gedachten lagen eraan ten grondslag?”
Over mij
Koos-jan de Jager is historicus, onderzoeker en docent. Hij studeerde politieke en religieuze geschiedenis in Utrecht en Amsterdam. Hij promoveerde in 2025 aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij werkt als docent onderzoeksjournalistiek aan de Christelijke Hogeschool Ede. In 2025 verscheen zijn boek Oorlog zonder genade bij Boom Uitgevers, waarvan inmiddels een tweede druk is verschenen. Hij publiceert in Historisch Nieuwsblad en andere media. Regelmatig geeft hij lezingen voor een breed publiek. Momenteel werkt hij aan een nieuw boek over de rol van de islam tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog.
“Ik schrijf of vertel verhalen over het verleden die mensen in het heden aan het denken zetten. Daarbij ben ik vooral op zoek naar wat mensen geloven, wat hen drijft en wat dat betekent voor de keuzes die zij maken. Hoe geven mensen vorm aan hun godsdienstige overtuigingen, bijvoorbeeld in oorlogstijd? Juist historisch onderzoek biedt fascinerende inzichten in actuele discussies.”
Nieuws
-
In Historisch Nieuwsblad schrijf ik een longread over de oorlogsgeschiedenis van ds. Frits Slomp. In Nederland was dominee Frits Slomp een iconische verzetsman. Maar begin 1948 vertrok hij als legerpredikant naar Indonesië, waar hij pleitte voor een hard militair optreden tegen de Republiek Indonesië. Hoe kon hij deze tegengestelde standpunten over vrijheid met elkaar verenigen?
-
Het overgrote deel van de Nederlandse kerken steunde het militaire optreden in Indonesië na 1945. Legerpredikanten en aalmoezeniers verdedigden zelfs extreem geweld als manier om de koloniale orde te herstellen. Hoe is die houding te verklaren? Lees verder in De Nieuwe Koers, 03 april 2025 – verschenen editie 2025nr03
-
Militaire geestelijken vormden een belangrijk onderdeel van de Nederlandse krijgsmacht tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië (1945-1949). Honderden predikanten en aalmoezeniers werden uitgezonden om de troepen geestelijk bij te staan en het militaire moreel te versterken. God had Nederland geroepen om de koloniale orde te herstellen, zo luidde hun boodschap in woord en daad. Met gevaar
-
Gewetensbezwaarden onder vuur. Vaccinatieweigering bij orthodox-protestantse militairen in de Nederlandse krijgsmacht, 1945-1950 In november 1948 ontving dominee Pieter Zandt, Tweede Kamerlid voor de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP), een brief van een bezorgde vader. Diens zoon Jochem was in augustus van dat jaar als dienstplichtig militair uitgezonden naar Indonesië. Jochem had, zo schreef zijn vader, ‘zijn
-
Tachtig jaar geleden verklaarde Indonesië zich onafhankelijk van Nederland. Er ontstond een bloedige strijd waarbij tienduizenden doden vielen. SGP-voorman ds. P. Zandt keerde zich fel tegen onderhandelingen met Soekarno. Het verlies van de Indische kolonie was voor bevindelijk gereformeerden een oordeel van God. „Indië is verkwanseld, met gevolg dat de terreur er thans op een